Mersin Büyükşehir Belediyesi’ni; Liyakat, ihaleler, harcamalar, doğrudan temin, fahiş alım, ‘yandaş basın’, kira, temsil, ağırlama ve festival giderleri konusunda topa tutan muhalefet, Denetim Komisyonu Raporuna düştüğü şerh ile dikkat çekti!
HEDİYE EROĞLU
Mersin Büyükşehir Belediyesi Nisan ayı Meclis Toplantısı’nın 1. Birleşimini gerçekleştirdi. Faaliyet Raporu ve Denetim Komisyonu Raporlarını görüşüldüğü mecliste muhalefetin; doğrudan temin, mal ve hizmet alımları, temsil ağırlama giderleri ve ihalelerle ilgili şerhleriyle dikkat çekti.
DOĞRUDAN TEMİN VE PAZARLIK USULÜ İHALELER AZALTILMALI
MHP Grup Sözcüsü Mehmet İlker Yalçın, “Biz 2 senedir doğrudan temin veya pazarlık usulü 21/B ve 21/F ile yapılan alımlar için ‘bunlar düşürülmeli, azaltılmalı’ diyoruz. Zannediyorum anlaşılmamış ki bunu da kimseyi zan altında bırakarak söylemiyorum, ihaleyi yapan arkadaşların dikkat etmesi ve Mersin Büyükşehir Belediyesi ile ilgili herhangi bir olumsuzluğa cevaz verilmemesi adına konuşuyorum” ifadelerini kullandı.
“BELEDİYENİN ÖZ GELİRLERİ ARTTIRILMALI”
AKP Grup Sözcüsü Muhammet Emin Tunçaz da, belediye öz gelirlerinin düşüklüğüne dikkat çekerek, arttırılması gerektiğini söyledi. Tunçaz, “Gelirlerin 20 milyar TL’si İller Bankasından gelirken öz gelirlerimizin oranı bütçede yüzde 11’e tekabül etmektedir. Belediyemizin öz gelirleri attırılmalı” dedi.
MAL TEMİNİNDE DOĞRUDAN TEMİN RUTİN İŞLEYİŞ OLMUŞ
Tunçaz ayrıca, belediye birimlerinin hemen hepsinde açık ihale yöntemi yerine mal ve hizmet alımlarında genellikle, 22/D maddesine göre ‘doğrudan Temin’ usulünün tercih edildiğini söyledi. “Adeta belediyemizin esas edinim usulü haline geldiği ve bazı doğrudan temin kalemlerinde birim fiyatların piyasanın üzerinde olduğu gözlemlenmiştir” diyen Muhammed Emin Tunçaz, “Doğrudan temin alımlarının azaltılması, bunun yerine açık ihale alımlarının yapılmasının kamusal fayda sağlayacağı değerlendirilmektedir.
Toplam 22 milyar 800 milyon TL gider bütçemizin 14 milyar 66 milyon TL’si mal ve hizmet alım giderleri olup, bunun yüzde 10’u 1 milyar 406 milyon TL’dir. İdaremizin 2025 yılında yüzde 10 barajını geçtiği görülmüştür. İdare ise doğrudan alımın bütçeye oranının ise yüzde 7 olduğunu söylüyor.
Yine alımlarda 21/F Pazarlık usulü ihalelerin sayısının fazla olduğu görülmüştür. Pazarlık usulü alımlarda şartların uygunluğunun kontrol edilerek alımların yapılması uygun olacaktır.
“HEP AYNI FİRMALAR TERCİH EDİLMİŞ”
Doğrudan temin ve pazarlık usulü alımlarda katılımcı firma sayısının artırılması, alınan hizmet kalitesini ve fiyat politikasını olumlu yönde etkileyecektir. Farklı ürünlerin ayrı firmalardan alınması konusunda iştigal ve uzmanlık alanının gözetilmesi, hem kaliteli ürün hem de doğru fiyata ulaşmayı mümkün kılacaktır.
Genelde bir takım alım ve yapımlarda aynı firmaların tercih edildiği bir takım firmaların her türlü malı temin etmek suretiyle belediyeye hizmet sunduğu tespit edilmiştir.
YATIRIM AZALDI
Yapım işleri ihalelerinde, işlerin uzmanlık alanlarına göre tasnif edilmesi yapılan işin kalitesini artıracak, maliyetini düşürecek ve iş bitirme sürecini hızlandırarak iş kabullerini daha gerçekçi hale dönüştürecektir.
Yatırımcı ve İcracı Daire Başkanlıkları harcamalarında oransal olarak azalma olduğu görülmüştür. Kentimizin coğrafi büyüklüğü ve hizmet beklentisinin yoğunluğu düşünüldüğünde daha fazla yatırıma ihtiyaç olduğu görülmektedir. Bir şehri büyüten, kıymetlendiren refahını arttıran, orada yapılan yeni, faydalı, isabetli alt ve üst yapı yatımlarıdır. Dolayısıyla yatırım harcamalarının bütçede olması gereken seviyeye çekilmesi gerektiği değerlendirilmiştir. Yine yatırım ve hizmet önceliğinin, adil ve özenli bir değerlendirmeyle tespiti gerekmektedir.
BELEDİYE ŞİRKETLERİNDEN ALIMLAR İÇİN REKABET UYARISI
Belediyemizce bir kısım mal, hizmet alımlarının belediyemiz şirketlerinden temin edildiği görülmüştür. Her ne kadar belediyemiz şirketleri de olsa bu teminlere ilişkin ihalelerin yapıldığı aşamalarda, tam rekabetin sağlanmasının kamunun menfaatine olacağı değerlendirilmektedir.
Belediyeye bağlı kuruluşlar, şirketler ve diğer ilçe belediyeleri ile hesaplaşma - mahsuplaşma işlemlerinin zamanında yapılması, bilanço ve borç-alacak takibi açısından önem arz etmektedir” diye konuştu
Ayrıca belediyenin kullandığı hizmet binalarının önemli bir kısmının kiralık olduğunun tespit edildiğini aktaran Tunçaz, bundan vazgeçilmesi ile giderlerin bütçeye olumsuz etkisini ortadan kaldıracağı gibi yapılan hizmetlerin kalitesini de yükselteceğini ifade etti.
“TOPLU TAŞIMADA ZARAR 2 MİLYARA YAKIN”
“Yine belediyemiz bünyesinde hizmet veren iş makinaları ve diğer araçların öz mal haline dönüştürüldüğü oranda kaynakların daha rasyonel kullanılmış olacağı değerlendirilmektedir” diyen Muhammed Emin Tunçaz, “Toplu taşıma araçlarımızın yenileştirilmesi, taşıma kalitesini ve konforunu yükseltmesinin yanı sıra, giderlerimizin azalmasına da yardımcı olmuştur. Ancak toplu taşıma hizmetlerinde önemli oranda zararlar oluştuğu tespit edilmiştir. Bu zararın azaltılması konusunda tedbirlerin alınması faydalı olacaktır.
Toplu taşımadaki sübvansiyon amaçlı desteğin bütçeye kamu zararının 1 milyar 800 milyon TL’ye ulaşıldığını öğrendik.
Ayrıca Mersin trafiğinin geldiği son sıkıntılı durum göz önüne alındığında, bu hususta da gerekli çalışmaların ivedilikle neticelendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
YAKLAŞIK 20 MİLYON TL’LİK TEMSİL AĞIRLAMA GİDERLERİ TASARRUF GENELGESİNE AYKIRI
Temsil ağırlama giderleri bütün kamu ve özel kurumlarda olduğu üzere belediyemizde de zorunlu harcama kalemlerindendir. Öte yandan tasarruf edilebilecek en önemli harcama kalemlerinin başında geldiği de bilinmektedir. 2025 yılında Belediyemizde temsil ağırlama, ikramlık, yemek, çiçek, promosyon giderlerinin, mevzuatımızın bir parçası olan ‘Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’nde vazedilen hükümlere de aykırılık teşkil ettiği dikkate alındığında, önümüzdeki dönemlerde bu kalem harcamalarda daha özenli davranılması ve israftan kaçınılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Belediye bünyesindeki dairelerde temsil ağırlama gideri olarak 18 milyon 953 bin TL sarf edilmiş. Bu rakamın, Tasarruf Tedbirleri Genelgesine aykırılık teşkil ettiği düşünülmektedir. Daha dikkat edilmeli, israftan kaçınılmalıdır.
“BÜYÜKŞEHİR YANDAŞ MEDYA OLUŞTURMUŞ”
Ayrıca Basın Yayın ve Halkla İlişkiler Dairesi Başkanlığı’nın harcamalarının büyük kısmının idarenin tek taraflı tanıtımı için kamuoyu araştırmaları, reklam ve tanıtım spotları ile yerel ve genel medyanın desteklenmesi mahiyetinde kullanıldığı görülmüştür. 53 milyon 500 bin TL harcanmış olup bu tür bir aktarmanın moda tabirle bir tür ‘yandaş medya’ oluşumuna sebep olan bu durum, ‘Haber kutsal, yorum hür’ mottosuyla tarafsız haber ve yorum üretmesi gereken medyanın bu doğrultuda çalışamaması sonucunu doğurmakta, dolayısıyla Mersin’imize haber ve yorumlarıyla sağlayacakları katkının önüne geçmektedir.
Belediyenin web sitesi dahil bu konuda yapılan çalışmaların tarafsız, adil ve objektif kriterlere uygun şekilde yürütülmesi gerektiği düşünülmektedir. Zira belediyemizde idare ve yine halkımızın bir kısmının tercihiyle gelen muhalefet bir bütündür ve muhalefetin de fikirlerinin Mersin’lilere aktarılması, bu hususta da adil davranılması gerekliliği açıktır.
Yine anket hizmet alımları, tanıtım ve organizasyon giderlerinin çok yüksek olduğu, bu hususta da yapılan harcamaların ‘Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ndeki hükümlere aykırılık teşkil ettiği ve kamu kaynaklarının daha dikkatli kullanılması gerektiği düşünülmektedir.
Harcanan paraların büyüklüğü göz önüne alındığında bu hizmetlerin belediyemiz bünyesinde oluşturulacak bir birim yada belediye şirketi vasıtasıyla deruhte edilmesinin, temel belediyecilik hizmetlerine aktarılabilecek önemli bir kaynak tasarrufu sağlayacağı değerlendirilmektedir.
FAHİŞ RAKAMLAR ÖDEMEK YERİNE, MAKUL BÜTÇELİ FESTİVALLER YAPILMALI
Belediyemizin yaygın bir şekilde şenlik, festival, konser gibi faaliyetler yaptığı gözlemlenmiştir. Bu faaliyetlerde yapılan harcamaların düzeyinin yine ‘Tasarruf Tedbirleri Genelgesi’ hükümlerine aykırılık teşkil ettiği görülmektedir. Bu faaliyetlerde organizasyon giderleri ile birlikte hesaplara yansıyan fahiş rakamlar ödemek yerine, makul bütçeli faaliyetlerin yerel sanatçılarla yürütülmesinin, şehrimizin sosyal yaşamı yanında Belediyemizin ekonomik durumu açısından da faydalı olacağı düşünülmektedir.
Geçen sene aynı örneği vermiştim, şenlik ve festivallerde sadece hava fişek için ödenen meblağ 3 milyon 924 bin TL’dir. Çevreye, ekolojiye, kuşlara verdiği zarar ortadadır. Milletin parasının havaya atılmasına yönelik tüm kutlamalara karşıyım.
MİLYONLUK HİZMET ALIMLARINA TEPKİ
Belediyemiz tarafından yaptırılan bir kısım mimari projeler ve imar planlarının belediyemiz personeli tarafından yapılması ve zorunlu durumlar haricinde dışarıdan hizmet alımı yapılmamasının faydalı olacağı düşünülmektedir.
Etüt Projeler Daire Başkanlığının bütçesi 82 milyon 856 bin TL’dir. Ama bizim burada eleştiri konusu yaptığımız dışarıya yaptırılan işler kapsamında Müftü Deresi Etkileşim alanı Projesi için tek firmaya 48 milyon 203 bin TL para ödenmiştir.
MERSİN BETONA BOĞULUYOR
Yeni üretilen kent meydanı, sanat yapıları ve parklarımızda betonarme öne çıkıyor. Örneğin Tevfik Sırrı Gür Lisesi yanında altında otopark olan park, betonun, mermerin çok daha fazla öne çıktığı bir yapı. Yine yapımı devam eden Kırmızı Lacivert İşhanının olduğu yerdeki Kent Meydanı’nda da aynı yapı tarzı benimsenmiş durumda. Beton, mermer doku ön plana çıkıyor.
MUHALEFET SİNEKSİZ BİR SEZON ÜMİT ETTİ
Bütçede ayrılan ciddi kaynak ve yeni teknolojik yazılım ve sistemlerle yapılan mücadelenin bu sene sinek ve haşereyle mücadelede başarılı olması ve bu yaz Mersin’in bu yönden rahat bir sezon geçirmesi ümit ve temennimizdir.”
“LİYAKAT, VERİMLİLİK, MALİ DİSİPLİN OLDUĞU, KURUMUN ZARARA UĞRATILMADIĞI GÖRÜŞÜNE KATILMIYORUZ”
Belediyenin performans programına bakıldığında hizmetlerin tutmadığı ve hedeflerin yetersiz kaldığına dair tespitleri olduğunu belirten Tunçaz, konuşmasını şöyle tamamladı; “Kamu kaynaklarının rasyonel, verimli kullanımı için israftan kaçınılması önerimi eklemek istiyorum.
Denetim Komisyonu çoğunluk görüşünde; Mersin Büyükşehir Belediyesi kurumsal kimliği, tüm kadroların liyakati, kaynakların ekonomik ve verimlilik esaslarına göre yönetildiği, ciddi bir mali disiplin sağlandığı ve kurumun zarara uğratılmadığı hususlarındaki mütalaasına katılmadığımızı, görüş ve önerilerimizle Mersin ve Mersin’lilere faydalı hizmetlerin yapılması için çalışmalara destek olacağımızı hemşerilerimizin takdirlerine arz ederiz”.
MUHALEFET, ‘BÜTÇEDEKİ ÖZ GELİR ORANI YÜZDE 11’, BELEDİYE ‘HAYIR YÜZDE 14,83’
Büyükşehir Belediye Başkanı Vahap Seçer ise muhalefetin eleştirilerine “Sayıştay veya müfettişlerin böyle bulguları yok” yanıtı verdi.
Öz gelirlerle ilgili eleştirilere katılmadığını söyleyen Seçer, “Muhalefet öz gelirin bütçeye oranının yüzde 11 olduğunu söylüyor ama bizim 2025 yılı toplam gelirimiz 23 milyar 338 milyon 588 bin TL olup, devletten gelen 19 milyar 883 milyon TL’dir. Yani aradaki farkı alıp oranladığınız zaman bütçedeki ki öz gelir oranı yüzde 14,81’dir. Bu rakam 2024’de yüzde 10.83’dür.
Ayrıca 2013 yılından buyana ilan reklam gelirlerinde veya idari para cezalarında ve ÇTV paylarında çok büyük fark yok, bunun güncellenmesi lazım” dedi
“DOĞRUDAN TEMİNDE YASAL KOTANIN ÜZERİNE ÇIKMADIK”
Doğrudan teminin zorunlu olmadıkça tercih edilen bir durum olmadığını da savunan Seçer, “Basit bir parça almak için 3-4 ay bekleyemezsiniz. Bunlar mevzuatlar çerçevesinde yapılan işler. Kotaların üzerine mi çıkılmış hayır, 2025 yılı doğrudan temin limiti 2 milyar 473 milyon TL. 2025’de 1 milyar 761 milyon TL ile doğrudan temin yapılmış yani yüzde 7 oranında harcama yapılmış. Bizim yüzde 10 harcama hakkımız varken kotaları zorlamamışız. Mevzuata aykırı bir durum varsa Sayıştay denetçisi buna itiraz eder.
Pazarlık usulü alımlarda da yüzde 10’u geçmememiz gerekirken biz yetkimiz 2 milyar olmasına rağmen 30 milyon 205 bin TL harcama yapmışız.
Doğrudan temin ve pazarlık usulü alım konusundaki önerilerinizi dikkate alacağız ama bunların uzmanlıkla yapılmakta olduğunu söyleyebiliriz.
“YATIRIMLAR AZALMADI”
Genel olarak hizmetlerin daha iyi noktalara evrilmesi adına tavsiyelerde bulundunuz. Rakamlara dayalı çok fazla sayıda bir eleştiriniz yok. Biz de Sayıştay denetimlerinde her hangi bir olumsuz bulgularla karılaşmadık demek ki biz buna riayet ediyoruz.
Yatırım ve icracı hizmetlerde azalma görüldüğü söyleniyor. 2019’da toplam yatırımların bütçeye oranı yüzde 25, 94’dür. Pandemi döneminde 2020-20221’de yüzde 20’lerdeyken, sonrasında yüzde 13 puanlık artışla yüzde 34,80’e çıkmış. 2023’te yüzde 33,08 ve 2024’de yüzde 31.72 olmuş. 2025’de yüzde 32’ye yükselmiş. 2026 hedefimiz de yüzde 34 civarı.
Fen işlerini bütçesi 2019’da bütçesi yüzde 53.0 iken şuanda ise yüzde 126. 99’dur. Etüt projeler daire başkanlığının bütçesi 2025’de yüzde 246’ya çıkmış.
Yine yol yapım bakım onarım giderleri 2019’da 68, 2021’de pandemi de kimse sokakta olmadığı için yol yapımlarına önem verdik ve bu oran yüzde 78,197a çıktı. 2023’te yüzde 82, 2024’de yüzde 69’a ve 2025’de yüzde 79’a ulaştı.
Bir kısım mal, hizmet alımları belediyemiz şirketlerinden yapılmış. Bunu yaparken rekabet ortamı sağlıyoruz. 2025’de toplam alımların yüzde 4’ünü İmar AŞ’den almışız. Bu kadar da olsun.
Mahsuplaşma, hesaplaşma, borç ve alacaklar konusunda alacaklarımızla ilgili daha yumuşak kalıyorum ama borcum ile ilgili daha sert davranıyorum. Alacağımıza da borcumuza da şahin kuşuyuz.
“KİRALIK ÇOK BİNAMIZ YOK”
Kiralık binalar ile ilgili elimizde çok bir yer yok. Mevcutlardan bazılarını da taşıyoruz. Birçok birimimize kendi yerimizde faaliyet gösteren yol yapım, çevre, fen işleri gibi kendi mülk arazilerimize yeni yerler yaptık.
Kiralık araç olmaması konusuna 2024’te ki meclis borçlanma yetkisi rahatlığımızdan sonra özen gösterdik. Haziran ayında SGK primleri biteceği için daha da rahatlayacağız ve tasarruf tedbirleri kapsamında araç kiralama ve alım izinlerini bakanlığa yaparak, araç alımı yapacağız.
TEMSİL AĞIRLAMA SAVUNMASI
Temsil ağırlama konusunda biz tasarruf tedbirleri kapsamında Maliye Bakanlığı müfettişlerince 30 Eylül 2025 tarihinde belediyemizle ilgili bir rapor düzenlenmiş ve genel hükümler doğrultusunda hareket edildiği söylenmiş.
Festivalleri eleştiriyorsunuz ama sosyalleşme demokrasiyi güçlendirir. Bizim bu insanları bir araya getirmemiz lazım. Bunları bir araya getirmek için sosyal tesisler, etkinlikler yapmalısınız. Bunun üzerinden de israfa giderseniz bu doğru değil buna katılırım. Ama bu konudaki hassasiyetime, samimiyetime inanmanızı istiyorum. 7. yılımızdayız Sayıştay denetimlerinde böyle bir bulguyla karşı karşıya kalmadık.
“MİLYARLIK MÜFTÜ DERESİ PROJESİ İÇİN, MİLYONLUK PROJE”
Belediye etüt ve imar projeleri ile ilgili dışarıdan alım yapılmaması konusunda biz de sizin gibi düşünüyoruz. Müftü Deresi bir vizyon projesidir. Müftü Deresi 1-2 milyara bitecek bir proje değil. Milyarlarca lira harcayacağınız bir yere 48 milyon TL vermişsiniz, bunu çok mu görüyorsunuz? Müftü Deresi Yaşam Vadisi 3 etap halinde bin 500 dekar alana yapılacak. Ayrıca Yumuktepe ile ilgili de çevresine yönelik bir düzenleme yaptık ve şimdi üzeri için bir örtü projesine çalışıyoruz. Oraya entegre Müftü Deresi kapsamında muazzam bir park yapıyoruz ki bu da birkaç yılda bitecek bir iş değil.
SEÇER SİNEK KONUSUNDA TOPU VATANDAŞA ATTI
Sinek konusunda ise “Biz sineksavar bir belediyeyiz ama vatandaşlarımızın da buna destek olması gerekmiyor mu?” diyen Vahap Seçer, eleştirilere “Özellikle tarımsal amaçlı göletlerde on binin üzerinde, oralar çok büyük sivrisinek alanları, tedbir almak konusunda bize katkı sunulsa. Bataklığı kurutmak gerekiyor ki bunun yolu da vatandaşların bize katkısından geçer. Havaya istediğiniz kadar ilaç sıkın, kimyasalla mücadele edin, kendinizi zehirliyorsunuz,. Suyunuzu, toprağınızı kirletiyorsunuz ve paranız gidiyor. Minimum ilaç kullanımı ile bu çalışmaları yapmaya gayret ediyoruz” yanıtı verdi.
SOSYAL KONUT PROJESİ HAZİRAN’DA BAŞLIYOR
Sosyal konut projesine ise Haziran ayında start vermeyi planladıklarını açıklayan Başkan Seçer, “Biz de araziler var, eskiden gelen, satın aldığımız. Bölgelerin durumuna göre orta ve alt gelir gruplarına hitap edecek konutların yapımına başlıyoruz” dedi.
“LİYAKAT, MALİ DİSİPLİN, VERİMLİLİK VAR”
Muhalefetin “Liyakat, verimlilik, mali disiplin olduğu, kurumun zarara uğratılmadığı görüşüne katılmıyoruz” eleştirisinin abartılı olduğunu da ileri süren Seçer, “Belediye kadrolarımız tabiî ki liyakatli kadrolar, tabiî ki mali disiplin var, etkin çalışıyor, kamu yararını düşünüyoruz. Bu kurumun başkanı olarak her hangi bir endişem yok. Tüm belediye mensuplarına teşekkür ediyorum.
İktidara geldiğimizde 400 milyon dolarlık bir borç yükün devraldık. 2025 yılında 146 milyon dolar borcumuz olup, bu da bütçenin yüzde 26,9’una denk geliyor. Mali disiplin ise burada, halk kabulü ise sandıkta var. Doğal olarak iyi bir belediyecilik var. Ama her şey mükemmel mi, eleştirilecek yanımız yok mu derseniz tabi ki var. Biz bunları da tabi ki olgunlukla dinleyeceğiz” dedi.